Meest gebruikte excuses van bedrijven voor het niet betalen van een leefbaar loon

gepubliceerd 20-09-2012 10:22, Laatste wijziging: 20-09-2012 10:22
In zijn algemeenheid kunnen we stellen dat het belang van een leefbaar loon steeds meer gedeeld wordt. Maar het probleem is dat het vooral blijft bij praten en plannen maken. De praktijk blijft schrikbarend achter. Kledingarbeiders werken en wonen nog altijd in armoede. De meeste merken wringen zich in allerlei bochten om onder een leefbaar loon uit te komen. Lees hier de meest gebruikte excuses.

Excuus 1: Overheden moeten een redelijk minimumloon vaststellen, niet bedrijven

Het door de overheid vastgestelde minimumloon – vaak uitonderhandeld met het lokale bedrijfsleven en de vakbonden – zou idealiter redelijk moeten zijn. Er is een duidelijke reden waarom dat niet zo is. Regeringen denken aan hun internationale concurrentiepositie en zijn zich maar al te bewust dat mondiale modemerken naar elders zullen verplaatsen als de loonkosten te hoog worden. De mondiale modemerken hebben de macht in deze situatie, niet de regeringen. Het is nu aan de modemerken om te laten zien dat ze bereid zijn om de kleine stijgingen van de productiekosten die zich kunnen voordoen te accepteren, zodat overheden het vertrouwen krijgen dat een verhoging mogelijk is. Modemerken moeten zowel binnen hun eigen productieketen in verschillende landen als met andere merken uit verschillende landen moeten samenwerken om de loonkwestie aan te pakken.

Excuus 2: Een leefbaar loon betalen is onmogelijk omdat er geen consensus bestaat over de berekening van dit bedrag

Vanuit het perspectief van de arbeiders is dit een weinig zinvol argument. Het probleem van de lage lonen is voor werknemers duidelijk en voor veel bedrijven ook. Maar omdat bedrijven het niet eens kunnen worden over hoe een leefbaar loon te berekenen, weigeren velen om gewoonweg te beginnen met het verhogen van de lonen. Hoewel dit dilemma al jaren bestaat, zijn er weinig pogingen gedaan door bedrijven om het met elkaar eens te worden. En wanneer multi-stakeholder initiatieven een consensus probeerden te bereiken, mislukten de onderhandelingen. Het is niet zo dat het onmogelijk is; het plan is er. Bedrijven moeten het alleen nog willen.


Bovendien heeft de Asia Floor Wage alliantie, een samenwerkingsverband van meer dan 80 vakbonden, NGO's en werknemersvertegenwoordigers uit 6 Aziatische kledingproducerende landen in 2009 al een berekening voor een menswaardig loon voor kledingarbeiders gemaakt. Deze berekening was gebaseerd op wat er nodig is om een voedselpakket samen te stellen voor een arbeider en de van haar afhankelijke familieleden en de extra kosten die ze heeft om alles te betalen om te overleven. De koopkracht van dit cijfer werd voorgesteld aan bedrijven als een oplossing voor het dilemma. Veel bedrijven vonden het een interessant idee, maar tot op heden gebruikt geen enkel bedrijf deze berekening daadwerkelijk als maatstaf voor een leefbaar loon.

Excuus 3: Lagelonenlanden zullen hun concurrentievoordeel verliezen als de lonen hoger worden

Het eerste en meest voor de hand liggende punt om hier te noemen is dat de arbeidskosten zo'n klein deel van de totale productiekosten van een kledingstuk uitmaken dat zelfs een verdubbeling van de arbeidskosten slechts een klein verschil zou maken op de uiteindelijke prijs van het product. De arbeidskosten van een gemiddeld kledingstuk maken 1 tot 3% uit van de verkoopprijs.

Bovendien zijn het niet alleen de goedkope arbeidskrachten die de productie naar andere landen lokt. China is ook populair vanwege de zeer efficiënte en productieve industrie. En door de nabijheid van achterliggende industrieën biedt het merken en inkopers de volledige weg van de productie van katoen tot een afgewerkt kledingstuk; iets wat de meeste andere landen niet kunnen.

Onderzoek heeft aangetoond dat loonsverhogingen het moreel en de productiviteit van arbeiders verbeteren en ziekteverzuim en personeelsverloop verminderen, dus het betalen van een leefbaar loon leidt tot verbetering van kwaliteit en flexibiliteit, waardoor leveranciers een concurrentievoordeel behouden.

Excuus 4: Ons bedrijf helpt de werkgelegenheid in deze ontwikkelingslanden te stimuleren. Door daar in te kopen en te produceren helpen we arbeiders die anders geen werk zouden hebben.

Het klopt dat voor veel werknemers een baan in de kledingindustrie beter is dan sommige van de alternatieven, wat meteen ook de reden is waarom zoveel arbeiders afhankelijk zijn van de kledingindustrie. Het feit dat mensen wanhopig zijn is geen excuus om ze uit te buiten. Werknemers krijgen geen redelijk deel van de inkomsten die zij zelf creëren voor de grote bedrijven.

Wij zijn blij met het feit dat miljoenen mensen een loon verdienen. Maar dat is niet genoeg om ze uit de armoede te tillen wanneer werkgevers hen naar believen kunnen aannemen en ontslaan, vakbondsrechten ontkennen, zulke lage lonen betalen zodat arbeiders onmenselijke uren moeten werken om te overleven, niet betalen voor ziekteverzuim en ouderschapsrechten ontkennen. De tol die veel werknemers betalen is hoog: een slechte gezondheid, uitputting en gebroken gezinnen. Dit is allemaal onaanvaardbaar en voorkombaar. Iedereen heeft recht op een baan die 'een rechtvaardige en gunstige beloning uitkeert, die hem en zijn [of haar] familie een menswaardig bestaan geeft' (Universele Verklaring Rechten van de Mens, artikel 23 (3)).

Excuus 5: De kosten van het levensonderhoud zijn lager in kledingproducerende landen dus kunnen arbeiders ook minder betaald krijgen

Natuurlijk is het waar dat de kosten van levensonderhoud in veel landen veel lager zijn dan in Europa. Daarom vergelijken we onze lonen niet met die van werknemers elders. We weten van onze partners over de hele wereld dat het minimumloon in een land nooit genoeg is om een leefbaar loon voor werknemers te bieden. Bovendien krijgen veel kledingarbeiders niet eens het minimumloon uitbetaald.

Een leefbaar loon biedt werknemers genoeg inkomen om te kunnen voorzien in voedzaam voedsel en schoon water, onderdak, kleding, onderwijs, gezondheidszorg en vervoer, en de mogelijkheid biedt om een deel ervanvrij te kunnen besteden. Het moet genoeg zijn om te voorzien in de basisbehoeften van werknemers en hun gezinnen, zodat zij volledig kunnen deelnemen aan de samenleving en in waardigheid kunnen leven. Hierbij moet rekening worden gehouden met de kosten van levensonderhoud, sociale uitkeringen en de levensstandaarden binnen een groep. Elke werknemer moet in staat zijn om dit te verdienen binnen een normale werkweek. Dit is momenteel niet het geval.

Excuus 6: Consumenten willen niet meer betalen voor hun T-shirts

Het is waar dat de consument gewend is geraakt aan het betalen van een zeer lage prijs voor kleding. Het is daarom noemenswaardig dat het loon van een kledingarbeider slechts 1 tot 3% van de totale kostprijs uitmaakt van de meeste kledingstukken. Als een consument 8 euro voor een T-shirt betaalt krijgt de werknemer die het gemaakt heeft op z'n hoogst 24 cent. Dit loon verdubbelen zou slechts een extra 24 cent kosten. De consument zal dit soort stijgingen nauwelijks merken. Voor een bedrijf geldt hetzelfde: bedrijven kunnen dit soort kosten opnemen in hun winstmarge, die soms tot in de miljoenen lopen.

Excuus 7: De gedragscode van ons bedrijf stelt dat we een eerlijk loon betalen

Het plaatsen van een gedragscode op een website is nog geen garantie dat er daadwerkelijk een eerlijk loon wordt betaald. Dit wil niet zeggen dat het nuttig kan zijn om een eerlijk loon expliciet te noemen in een gedragscode. Het feit dat sommige bedrijven de mogelijkheid tot een eerlijk loon erkennen, kan gebruikt worden om andere bedrijven ter verantwoording te roepen. En werknemers die op de hoogte zijn van de gedragscode kunnen deze gebruiken om betere lonen te eisen. Het probleem is dat gedragscodes alleen de moeite waard zijn als de juiste procedures aanwezig zijn om ze te in werking te stellen, om ze te volgen en om te kijken of er gedaan wordt wat is beloofd. Bedrijven moeten controleren of de gedragscode daadwerkelijk wordt uitgevoerd en moeten met leveranciers samenwerken om ervoor te zorgen dat verbeteringen plaatsvinden. Het is dan ook niet genoeg om te zeggen dat een 'eerlijk loon' wordt betaald. Bedrijven moeten openbaar kunnen uitleggen wat een 'eerlijk loon' betekent, met behulp van echte cijfers, en een plan publiceren hoe zij dit gaan bereiken.

Excuus 8: We kunnen geen hogere prijs betalen vanwege de economische crisis

We erkennen dat de economische crisis impact op de bedrijfswinsten heeft gehad, maar dit staat absoluut los van het recht op een leefbaar loon. Het is niet zo dat een leefbaar loon een optionele extra keuze is, een soort extra MVO-initiatief voor als de tijden goed zijn, waarvoor bedrijven kunnen kiezen om wel of niet te betalen. Werknemers hebben een leefbaar loon nodig, niet als een gunst, maar als een noodzaak, of het nu economisch de juiste tijd is of niet. Een leefbaar loon is niet alleen het voorrecht van de rijken. Zoals de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens stelt, heeft iedereen recht op een baan die 'een rechtvaardige en gunstige beloning betaalt, welke hem en zijn [of haar] familie een menswaardig bestaan biedt' (Universele Verklaring Rechten van de Mens, artikel 23 (3)).

Leefbaar Loon Heel Gewoon

Teken onze petitie voor een leefbaar loon!